Een donkere vlek in de hoek achter de bank. Zwarte stippen op het raamkozijn van de slaapkamer. Een grijze waas op de houten plint die je vorig jaar nog hebt geschilderd. Maar waarom werkt hetzelfde middel op de ene plek wel en op de andere niet? In dit artikel lees je waar schimmel vandaan komt, hoe je schimmel per ondergrond aanpakt en wanneer je beter stopt met schoonmaken.
Kort antwoord
Schimmel verwijder je met hitte, niet met een bleekmiddel: de kleur weghalen is niet hetzelfde als het organisme doden. Op een dichte ondergrond zoals tegels of glas zit de schimmel bovenop en veeg je de plek weg. Op poreus materiaal zoals stuc, hout en kit zit de groei onder het oppervlak. Een middel dat alleen de kleur weghaalt, laat de schimmel leven en de plek komt terug. De oorzaak is bijna altijd vocht dat te lang blijft staan.
Waar komt schimmel in huis vandaan?
Schimmel is een organisme dat groeit waar vocht, warmte en iets eetbaars samenkomen.
De sporen zitten altijd in de lucht, binnen en buiten. Die zijn dus niet het probleem en ook niet weg te poetsen. Het probleem is de combinatie waarin ze kunnen uitgroeien: een oppervlak dat lang vochtig blijft.
Dat oppervlak is bijna altijd het koudste vlak in de ruimte. Warme lucht houdt meer vocht vast dan koude lucht. Raakt die warme binnenlucht een koude buitenmuur, een enkelglas raam of een slecht geïsoleerde hoek? Dan slaat het vocht daar neer. Precies daar begint de vlek.
Voeding is het derde deel, en dat is meestal stof, huidcellen of de lijmlaag onder oud behang. Schimmel eet de tegel niet op. Schimmel eet wat er op de tegel ligt.
Op welke plekken in huis komt schimmel het vaakst voor?
Hieronder vind je de vijf plekken waar het in Nederlandse woningen het meest misgaat, in de volgorde waarin je ze het vaakst tegenkomt.
1. De koude buitenmuur
Een buitenmuur aan de noord- of westzijde blijft het langst koud, en als daar een bank of een kast tegenaan staat, kan de lucht er niet langs. Zet grote meubels een paar centimeter van de muur af, zodat er lucht achterlangs kan.
2. Het raamkozijn en het glas
Op het raamkozijn slaat condens neer, vooral in de slaapkamer waar je 's nachts vocht uitademt. Neem het kozijn in de winter dagelijks droog en zet het raam ook op koude dagen kort open.
3. De badkamer
De badkamer heeft dagelijks de hoogste luchtvochtigheid van het huis en daarbij zeepresten als voeding. De voegen en de kitnaden zijn er de zwakke plek, omdat die poreus zijn.
4. Hout en plinten
Op hout dringt schimmel de vezel in, waardoor de vlek na het schoonmaken vaak een schaduw achterlaat. Onbehandeld hout neemt vocht op als een spons en is daarom gevoeliger dan geschilderd hout.
5. Achter behang en in de hoeken
Achter behang zit lijm, en lijm is voeding. Een plek die door het papier heen komt, is meestal groter dan hij lijkt, want de groei zit aan de achterkant.
Schimmel verwijderen in 5 stappen
Hieronder vind je vijf stappen die in elke ruimte werken. Je begint met ventileren, dan volgen het beschermen, het doden met hitte, het wegnemen en tot slot het drogen.
1. Ventileer voordat je begint
Ventileren doe je vooraf. Zet een raam open, zodat de sporen die je losmaakt naar buiten gaan in plaats van door de kamer. Draag handschoenen en houd je gezicht uit de damp.
2. Dek af wat je niet wil raken
Afdekken kost twee minuten en voorkomt het meeste vervolgwerk. Leg een oud laken of folie onder de plek, want wat je van een muur haalt, valt naar beneden.
3. Dood de schimmel met hitte
Hitte pakt het organisme zelf aan. Dat is het verschil met bleken: een chloorhoudend middel haalt de zwarte kleur weg terwijl de schimmel in de poriën blijft leven, waardoor de plek terugkomt. Voor schimmelplekken past de Achaté Handstoomreiniger PRO. Die geeft 3,5 bar, is na drie tot vijf minuten warm en weegt 1,2 kg, dus je houdt hem lang vast. Werk in korte banen en houd het mondstuk in beweging.
4. Neem de plek weg met een doek die je weggooit
Wat je losmaakt, moet de ruimte uit. Neem de plek af met een doek en gooi die daarna weg, of was hem apart op hoge temperatuur. Een doek die je hergebruikt, verplaatst het probleem naar de volgende kamer.
5. Laat het vlak volledig drogen
Drogen is de stap die bepaalt of het werk standhoudt. Laat het raam nog een uur open en voel of het vlak echt droog is voordat je er iets tegenaan zet. Een vochtige plek begint binnen dagen opnieuw.
Let op: meng nooit chloor met een ammoniakhoudende reiniger. Die combinatie geeft een giftig gas. Werk je in een kleine ruimte of in een kast, dan is hitte de veiligere route, omdat er geen dampen vrijkomen.
Per ondergrond: welk Achaté-product gebruik je?
De ondergrond bepaalt of je de schimmel wegneemt of alleen de kleur, en dus ook welk apparaat en welke opzet je pakt. In de onderstaande tabel vind je de meest voorkomende ondergronden op een rij.
Ondergronden, aanpak en het model dat past
| Ondergrond | Model en opzet | Waar je op moet letten |
|---|---|---|
| Tegels en glas | Handstoomreiniger PRO, mondstuk met doek | Dichte laag, schimmel zit bovenop |
| Voegen | Handstoomreiniger PRO met rondborstel, daarna de voegenkop van de schoonmaakborstel | Poreus, twee rondes bij oude voegen |
| Sanitairkit | Handstoomreiniger PRO, puntmondstuk zonder borstel | Doorgedrongen kit wordt niet meer schoon |
| Geschilderde muur | Handstoomreiniger PRO, korte stoten met doek | Te veel water tast de verflaag aan |
| Raamkozijn en hoeken | Handstoomreiniger PRO, puntmondstuk | Condens komt hier dagelijks terug |
| Grote wandvlakken en vloeren | Stoomreiniger PRO V2, vloerkop | Werk in vakken, niet de hele wand in één keer |
| Stuc en gips | Droog werken, geen stoom | Neemt vocht op, kan gaan bollen |
| Onbehandeld hout | Droog schuren, dan behandelen | Schimmel dringt de vezel in |
| Textiel en matrassen | Vlekkenreiniger met sprayextractie | Het vocht moet er weer uit, niet alleen in |
| Behang | Verwijderen, niet reinigen | De groei zit aan de achterkant |
Weet je niet of een vlak poreus is? Dan geeft een druppel water uitkomst: trekt het in, dan is het poreus en zit de schimmel dieper dan je ziet.
De vuistregel over de twee stoommodellen: de handstoomreiniger is voor gericht werk op kleine en lastige plekken, de PRO V2 voor grote vlakken in één beurt. Bij schimmel is dat bijna altijd de eerste, omdat schimmelplekken klein en op moeilijke plaatsen zitten.
Werkt een stoomreiniger tegen schimmel?
Ja, een stoomreiniger werkt tegen schimmel, omdat hitte het organisme doodt in plaats van het te bleken.
Daar zit het verschil met de meeste middelen uit de winkel. Die halen de kleur weg, waardoor de plek er schoon uitziet, terwijl de schimmel in de poriën gewoon doorleeft. Dat is de reden dat dezelfde vlek na twee weken op precies dezelfde plek terugstaat.
Stoom werkt bovendien op kraanwater. In een slaapkamer, een kast of een kruipruimte scheelt dat merkbaar: geen dampen, geen restanten op plekken waar je je kleren of je eten bewaart.
Wat stoom niet kan, is een bouwkundig probleem oplossen. Zit er een koudebrug, een lek of een te hoge luchtvochtigheid achter, dan haal je de schimmel weg en staat de plek er later opnieuw, tot die oorzaak is aangepakt.
Wanneer moet je stoppen en iemand laten kijken?
Stoppen is de juiste keuze zodra de schimmel geen schoonmaakprobleem meer is.
Drie signalen wijzen daarop:
- Het komt steeds terug op dezelfde plek, ook nadat je hebt schoongemaakt en beter bent gaan ventileren.
- De plek is groter dan ongeveer een halve vierkante meter of zit op meerdere plaatsen in dezelfde ruimte.
- Het zit achter of onder een afwerklaag: achter behang, onder een vloer, in het stuc, of op een plek waar je bij het wegnemen de ondergrond beschadigt.
In die gevallen is er vocht in de constructie en daar helpt schoonmaken niet tegen. Een vochtspecialist kan meten waar het vandaan komt, en dat is goedkoper dan hetzelfde stuk muur elk jaar opnieuw doen.
Schimmel weghouden? Kies voor stoom van Achaté
Schimmel verdwijnt met hitte en blijft weg met droge lucht. Een middel dat de kleur wegbleekt, koopt een paar weken tijd en daarna staat dezelfde vlek er weer. Dood je de schimmel en haal je de oorzaak van het vocht weg, dan blijft het vlak schoon.
De Achaté Handstoomreiniger PRO is voor schimmelplekken de handzame keuze en komt met een opzetborstel langs kozijnen, voegen, kitnaden en hoeken. Voor grotere vlakken en vloeren is er de Achaté Stoomreiniger PRO V2. Zit het voegwerk vast, dan schrobt de Achaté Elektrische Schoonmaakborstel met de smalle voegenkop na. Zit de schimmel in textiel, dan haalt een vlekkenreiniger het vocht met het vuil weer uit de vezel.
Voor de badkamer geldt een eigen stappenplan, omdat daar zeepresten en dagelijkse condens samenkomen. En voor schimmel in een matras is er een aparte gids: lees hoe je schimmel uit een matras haalt.
Wil jij schimmel aanpakken zonder chloor in huis te halen? Bekijk dan de stoomreinigers van Achaté en kies het model dat bij jouw klus past.
Veelgestelde vragen over schimmel verwijderen
Wat is het beste middel om schimmel te verwijderen?
Het beste middel hangt af van de ondergrond. Op dichte oppervlakken zoals tegels en glas werkt hitte het grondigst, omdat die de schimmel doodt in plaats van alleen de kleur te bleken. Op poreus materiaal zoals stuc, hout en kit zit de schimmel onder het oppervlak en is schoonmaken vaak niet genoeg. Meng nooit chloor met een ammoniakhoudende reiniger.
Hoe verwijder je zwarte schimmel?
Zwarte schimmel verwijder je door de plek eerst met hitte te behandelen en daarna af te nemen met een doek die je weggooit. Ventileer tijdens het werk en draag handschoenen. Blijft er na het drogen een donkere schaduw staan, dan zit de aantasting in het materiaal en is schoonmaken niet meer genoeg.
Komt schimmel terug na het schoonmaken?
Schimmel komt terug als de oorzaak blijft bestaan of als alleen de kleur is weggehaald. Bleken maakt de plek licht terwijl het organisme in de poriën doorleeft. Blijft de plek terugkomen ondanks hitte en betere ventilatie, dan zit er vocht in de constructie en is meten de volgende stap.
Is schimmel in huis gevaarlijk?
Een kleine plek is vooral hinderlijk en goed zelf aan te pakken. Bij grotere oppervlakken komen er meer sporen in de lucht, wat de luchtwegen kan irriteren en vooral merkbaar is bij mensen met allergieën of astma. Ventileer daarom tijdens het werk, en laat grote of terugkerende plekken bekijken door een specialist.
